o:2648 Zaveštanje Dimitrija Vladisavljevića: prva gramatika za učenje savremenog srpskog kao stranog jezika? Legacy of Dimitrije Vladisavljević: the first grammar for learning modern serbian as a foreign language? sr Predmet ovoga rada je analiza sadržaja pisama Dimitrija Vladisavljevića, učitelja u školi ,,Jovan Miletić” u Trstu, sa ciljem stvaranja jasnije slike o ulozi koju je imao u obrazovanju mladih generacija i, posebno, u nastavi savremenog srpskog kao stranog jezika. U radu su korišćene metoda teorijske analiza sa tehnikom analize sadržaja. Građu je činilo trinaest knjiga prepiske Vuka Karadžića objavljenih u okviru Sabranih dela Vuka Stefanovića Karadžića Izdavačkog preduzeća ,,Prosveta”. Rezultati analize, koja je sprovedena sredinom marta 2023. godine, pokazali su da je bio jedna od najuglednijih ličnosti Trsta u prvoj polovini devetnaestog veka, čija uloga i značaj nisu u potpunosti sagledani jer nije ostavio u štampanom obliku mnogo pisanih tragova u vidu priloga, knjiga, tekstova i nastavnih materijala. Gotovo čitav radni vek posvetio je učiteljskom zanatu i navedenoj školi, iz koje nije želeo da ode čak ni kada ga je vrhovni poglavar države pozvao da mu se pridruži. Pored učiteljovanja, bavio se i prevođenjem sa srpskog na italijanski (i obratno), pisanjem pouka mladeži, didaktičkog materijala za školske predmete i, što je posebno interesantno, onog za nastavu srpskog jezika za strance, koje je i sâm u više navrata podučavao. Iako se epitet začetnika nastave savremenog srpskog kao stranog jezika vezuje za Vuka Karadžića i njegov rad, čini se da je Dimitrije Vladisavljević među prvima uvideo razliku između načina na koji jezik treba predavati maternjim govornicima i strancima. Činjenica da je i sam predavao strancima (posebno Italijanima) srpski jezik, svedoči da je prostor sudara mnogobrojnih jezika i kultura direktno uticao da uvidi razliku u postupcima od kojih zavise rezultati u nastavi maternjeg i stranog jezika. Zato je imao nameru da objavi svoje rukopise triju gramatika: 1. ,,Srpske za Italijane”, 2. ,,Italijanske za Srblje” i 3. ,,Srpske za Srblje u Školi”. Nažalost, u tome nije uspeo čak ni nakon dvadeset i dve godine (sporadičnog) rada i prepisivanja. No, iako prvopomenuta gramatika nije štampana, višestruk je njen značaj koji je u opisanom trenutku imala po razvoj metodike nastave srpskog kao stranog jezika: 1. Njome se konstituiše ideja o razlikovanju načina podučavanja srpskog kao maternjeg i srpskog kao stranog jezika; 2. Prvi put se primenjuje nova Vukova ortografija u nekom nastavnom sredstvu; 3. Pruža mogućnost rekonstruisanja profesionalnog lika učitelja srpskog jezika Dimitrija Vladisavljevića, koji je među prvima uvideo neophodnost učenja jezika u autentičnom životnom okruženju. Ishodišta, br. 10, 2024, str. 233-254 prepiska, Vuk S. Karadžić, Dimitrije Vladisavljević, nastava srpskog kao stranog jezika, gramatika srpskog jezika za strance 1552099 10.46630/ish.10.2024.17 1552101 2457-5585 2024-10-21T11:03:12.164Z 44 yes 46 Aleksandar M. Novaković Filozofski fakultet 30692199 0000-0002-7620-5964 2024 application/pdf str. 233-254 425678 https://phaidrani.ni.ac.rs/o:2648 no yes 18 70 11 1066457 1066513 92000001 2024 18A13 18A1306 Ishodišta 10 233 254 Niš : Filozofski fakultet 2024