Imaginacija grada kod Sterije i Nušića : Beograd nekad i sad Niš : Filozofski fakultet Marković, Olivera Prošlo i buduće u kulturi Srba i Bugara = Minalo i bъdeщe v kulturata na Sъrbi i Bъlgari : tematski dvojezični zbornik radova startpage: 103 endpage: 114 http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/legalcode info:eu-repo/semantics/article application/pdfstr. 103-114 10534130 bytes https://phaidrani.ni.ac.rs/o:2890 ISBN: 978-86-7379-646-8 OSNO - Opšta sistematizacija naučnih oblasti, Srpska književnost (studije) OSNO - Opšta sistematizacija naučnih oblasti, Srpska književnost (studije) prošlo, buduće, hronotop grada, komedija, humor, crni humor, okvir, Sterija, Nušić U radu istražujemo imaginaciju metropole u komediji Beograd nekad i sad Jovana Sterije Popovića, kao i u omažu ovoj komediji − drami istoga naziva, napisanoj od strane Branislava Nušića. Oba komada su naizgled postavljena na jasnim binarnim osnovama, sa reprezentacijom grada kao središnjom tačkom ukrštanja antitetički postavljenih junaka koji su nosioci odgovarajućih vrednosti pripisanih „prošlom” i „sadašnjem/budućem”. Kao mesto zgušnjavanja istorijskog, socijalnog i biografskog vremena, hronotop grada markira dramski sukob ostvaren na porodičnom planu, odnosno planu sukoba javnog i privatnog. Perspektivizacija prostora iz dveju pozicija daje radikalno drugačiju sliku grada – iz perspektive predstavnika „prošlog” grad postaje figura tuđeg mesta, a iz perspektive predstavnika „sadašnjeg/budućeg” grad je oznaka progresa. Međutim, dok se kod Sterije transgresija geografski određenih identiteta vrši preko motiva porodice kao jedinice društva koja se ne sme razoriti, zbog čega grad, u osnovi, označava cikličnost i kontinuitet, kod Nušića privatni prostor biva preokviren prostorom javnog, odnosno trijumfom budućeg kao poslednjeg vremena. To potvrđuje i razlika u dominantnim koordinatama svetova priče: u Sterijinom je komadu naglašena aksiološka dimenzija toga sveta (kršenje društvenih formi u vezi sa motivom mode); sa druge strane, svet priče Nušićeve drame deontički je markiran. To potvrđuje i način na koji se ostvaruje motiv venčanja na kraju: Sterijina drama ostaje u domenu arhetipskog (prototipičnog) modela komedije, dok Nušićeva drama pripada njenom najvišem ironičkom modusu. Prošlo i buduće u kulturi Srba i Bugara = Minalo i bъdeщe v kulturata na Sъrbi i Bъlgari : tematski dvojezični zbornik radova, 2024, str. 103-114 srp 2024